Mouvman Nasyonal Sitwayen pou Klima, Altènativa Ayiti fèk pibliye yon kominike enpòtan nan dat 5 jiyè 2026, ki soti nan Wanament.
Dokiman sa a pa senpman yon deklarasyon politik; li se yon rèl anmwe pou tout sitwayen ki gen kè pou peyi Dayiti, pou lavni jenerasyon yo ak pou planèt la.
Nan yon moman kote gouvènman yo ak patnè entènasyonal yo ap pran desizyon ki ka chanje trajektwa nasyon an pou plizyè dizèn lane, mouvman an leve vwa li pou mande transparans, respè dwa yo ak pwoteksyon anviwònman.
Kominike a mete aksan sou yon pwojè ki rele Global Gateway, yon inisyativ Inyon Ewopeyen ki prevwa gwo envestisman nan peyi ki devlope yo.
Men, daprè Mouvman Nasyonal Sitwayen pou Klima a, aplikasyon pwojè sa a ap fèt san transparans, san konsiltasyon popilasyon an epi san respè pou lwa nasyonal yo. Yo raple ke depi 10 jiyè 2013, gen yon lwa ki entèdi pwodiksyon, enpòtasyon ak itilizasyon sache plastik nan peyi a. Malgre sa, pratik sa yo kontinye, sa ki mete sante piblik la an danje.
« Lè n konsidere ensekirite a k ap kontinye gaye sou tout teritwa peyi a, ki lakòz popilasyon an pèdi lavi, abandone kay yo epi limite dwa yo pou siksè, travay ak viv nan diyite… »
Se konsa kominike a kòmanse.
Li montre yon reyalite amè: pandan yo ap pale sou devlopman, yo bliye moun yo. Yo bliye peyizan yo, moun k ap viv nan zòn ki pi vilnerab devan dezas natirèl yo, ansanm ak jenerasyon k ap vini yo ki pral eritye yon peyi ki pi mal pase jodi a si anyen pa chanje.
Mouvman an, ki rasanble plis pase 40 gwoup lokal atravè peyi a, fè plizyè demann klè:
- Kontinye ranfòse mobilizasyon sitwayen pou defann anviwònman an ak dwa moun yo.
- Mande Leta ayisyen pran tout dispozisyon pou retabli sekirite sou tout teritwa nasyonal la.
- Denonse fason pwojè Global Gateway ap mennen san transparans, san konsiltasyon epi san patisipasyon reyèl popilasyon an.
- Envite tout sitwayen, òganizasyon ak enstitisyon yo mobilize nan dat 10 jiyè 2026 pou mande respè pou lwa yo ak pwoteksyon anviwònman an.
Sa ki frape nan kominike sa a se klète pozisyon li. Yo pa kont devlopman. Yo pa kont envestisman. Men yo kont yon modèl devlopman ki pa chita sou jistis klimatik, transparans, patisipasyon sitwayen ak respè pou anviwònman an.
Yo di byen klè:
« An n chanje sistèm nan, pa deregle klima a! »
Poukisa sa enpòtan pou nou tout?
Ayiti se youn nan peyi ki pi vilnerab devan chanjman klimatik nan mond lan. Nou deja soufri inondasyon, siklòn, sechrès ak glisman teren.
Nou pèdi tè agrikòl, forè yo ap disparèt, dlo yo ap kontamine. Nan yon kontèks kote popilasyon an ap lite pou siviv chak jou, li enpòtan pou nou pa aksepte pwojè ki ka vin agrave pwoblèm yo olye pou rezoud yo.
Global Gateway, tankou anpil lòt inisyativ entènasyonal, gen potansyèl pou pote kèk avantaj ekonomik. Men, si li fèt san konsiltasyon popilasyon lokal yo, san etid sou enpak anviwònman ak sosyal, epi san garanti pou respekte lwa nasyonal yo, li ka vin yon nouvo fòm depandans ak destriksyon.
Istwa peyi nou an deja montre anpil egzanp kote gwo pwojè te fèt san patisipasyon pèp la, epi rezilta a se plis soufrans pou majorite popilasyon an.
Mouvman Nasyonal Sitwayen pou Klima, Altènativa Ayiti, ansanm ak lòt òganizasyon sivil yo, ap jwe wòl yo kòm veye sou dwa sitwayen yo. Yo pa tann Leta oswa patnè entènasyonal yo fè sa ki byen poukont yo.
Yo ap mobilize, yo ap enfòme epi yo ap pwopoze yon lòt vizyon devlopman ki mete moun yo ak lanati nan sant tout desizyon.
Apèl pou aksyon
Dat 10 jiyè 2026 pa dwe pase tankou yon jou òdinè.
Se yon moman pou tout sitwayen ki gen konesans, tout jèn, tout fanm, tout peyizan, tout pwofesyonèl, ansanm ak tout òganizasyon politik oswa sosyal, pou yo di ak yon sèl vwa:
Nou vle yon devlopman ki respekte nou, ki respekte peyi nou epi ki respekte lavni nou.
Altènativa Ayiti apiye totalman sou demach Mouvman Nasyonal Sitwayen pou Klima a. Li pa sifi pou nou kritike sèlman. Nou dwe mobilize, enfòme epi pwopoze. Nou dwe egzije transparans nan tout nivo.
Nou dwe raple lidè yo ke pouvwa se sèvis, se pa yon privilèj pou vann avni peyi a san konsiltasyon.
Altènativa Ayiti ak tout patnè li yo ap montre wout la: yon lòt Ayiti posib. Yon Ayiti ki pa depann sou èd ki vini ak kondisyon danjere. Yon Ayiti ki chita sou diyite, sou patisipasyon popilasyon an ak sou respè pou ekosistèm li yo.
Se pou nou tout ansanm chanje sistèm nan. Pa deregle klima a!
Kontak Mouvman an
Imèl: alternatiba.haiti@gmail.com
Telefòn: 2813-0759
Mete men nan pat la. Se lavni nou tout ki nan balans.